AMERYKAŃSKIE MASZYNY WYBORCZE

On 15 stycznia 2016 by DO

System partyjny to pojęcie określające pewien układ legalnie działających partii, które uczestniczą w zdobywaniu i sprawowaniu władzy w danym państwie, a więc ich wzajemne powiązania, mechanizmy rywalizacji i współdziałania oraz regulujące je normy zwyczajowe i prawne.

themoderatevoice.com

themoderatevoice.com

W Stanach Zjednoczonych Ameryki występuje system dwupartyjny, charakteryzujący się istnieniem dwóch partii dominujących, które de facto jako jedyne mają realną szansę zdobycia oraz sprawowania władzy państwowej. System ten stwarza korzystne warunki stabilizacji i zrównoważenia życia politycznego, czego konsekwencją jest to, że małe partie odgrywają w nim marginalne znaczenie.

Stabilizacja i zrównoważenie

W Konstytucji Stanów Zjednoczonych nie przewidziano najmniejszej roli dla partii, a wolność zrzeszania się wyprowadzono z przepisów I Poprawki. Funkcjonowanie ugrupowań politycznych nastąpiło w połowie XIX wieku, początkowo w drodze orzecznictwa, następnie w przepisach ustaw. Trzeba by w tym miejscu dodać, iż poszczególne etapy instytucjonalizujące partie polityczne utrwaliły system dwupartyjny w specyficznym wydaniu. Odmienność amerykańskiego systemu cechuje się tym, iż każde ugrupowanie jest wewnętrznie zróżnicowane, ponadto każdy z dużych regionów Stanów Zjednoczonych odznacza się innym charakterem partii. Co więcej, te same organizacje polityczne reprezentują tam różne interesy oraz grupy społeczne. Jako najbardziej znany podział bardzo często wymienia się to, iż w każdej partii można wyróżnić skrzydło liberalne i konserwatywne.

Wspólnym celem- zwycięstwo

W amerykańskim systemie partyjnym można mówić o organizacjach partyjnych, mimo iż nie występuje tam członkostwo partyjne w europejskim znaczeniu tego słowa. Nie ma także składek, legitymacji partyjnych, niczego, co zobowiązywałoby do bycia wiernym jednej partii. Partie amerykańskie są partiami typu wyborczego. Określane są często jako „partie usługowe” lub „maszyny wyborcze”. Ich nadrzędną rolą jest organizowanie wyborów, a przede wszystkim selekcjonowanie kandydatów na stanowiska wybieralne w wyborach powszechnych, formułowanie programów oraz zdobywanie głosów w wyborach. Dlatego też zwraca się uwagę, iż struktura organizacyjna ugrupowań politycznych podporządkowana jest temu zadaniu.

Wewnętrzna hierarchia

Najwyższą instancją w obu partiach jest, zwoływana co 4 lata, konwencja krajowa. Ma ona za zadanie wyłonienie kandydata na urząd prezydenta i wiceprezydenta oraz uchwalenie programu wyborczego. Najwyższy szczebel struktury organizacyjnej stanowi komitet krajowy, składający się z przedstawicieli poszczególnych stanów. Za przywódcę partii uznawany jest prezydent lub kandydat na prezydenta. Zasadnicze ogniwo w strukturze obu partii to organizacja stanowa, której zadaniem jest obsadzanie stanowisk we władzach danego stanu. Jako metodę wyłaniania kandydatów przez partie polityczne uznaje się prawybory, dające możliwość uczestnictwa w procesie nominacyjnym. Zakończenie wspomnianego procesu stanowi rozpoczęcie się kampanii wyborczej.

Powstanie dwóch obozów politycznych

Od początków kształtowania się Stanów Zjednoczonych można dostrzec proces tworzenia się dużych obozów politycznych, których rozwój doprowadził do wykrystalizowania się partii cechujących się specyficznym charakterem. Społeczna aktywność polityczna skupiała się wokół dwóch głównych ugrupowań: Federalistów i Antyfederalistów. Pierwsze z nich, pod przywództwem Alexandra Hamiltona, opierało się na wykształconej elicie kupców, inwestorów i bankierów, opowiadało się za centralnym rządem, kierowanym przez silnego prezydenta. Drugie ugrupowanie cieszyło się poparciem rolników, farmerów oraz osadników. Antyfederaliści, w kontrze do swoich przeciwników, byli zwolennikami szerokich uprawnień stanów. To właśnie z partii Antyfederalistów wyłoniły się dwie frakcje: demokratyczni republikanie i narodowi republikanie.

Nowy Ład i Nowe Horyzonty…

Partia Demokratyczna zajmuje obecnie centrolewy obszar sceny politycznej. Program tegoż skrzydła jest traktowany jako kontynuacja wielkich programów liberalnych „Nowego Ładu” Roosevelta i „Nowych Horyzontów” Kennedy`ego. Wśród postulatów tego programu znalazły się takie kwestie jak: ograniczanie kompleksu wojskowo-przemysłowego, obcięcie wydatków wojskowych, wprowadzenie ubezpieczeń społecznych, podniesienie minimalnych zarobków, zwiększenie funduszy na oświatę. Partia ta opowiada się za silną pozycją władz federalnych, państwową ingerencją w gospodarkę oraz wspieraniem najuboższych programami socjalnymi. Jest rzeczniczką wyraźnego rozdziału państwa od kościołów i związków wyznaniowych.

…czy powrót do tradycji

Współczesna Partia Republikańska reprezentuje profil centroprawicowy. Przewodnie postulaty platformy wyborczej Republikanów to: powrót do tradycji, wartości religijnych i rodzinnych, kultu przedsiębiorczości i pracy, a także wiara w szczególne przeznaczenie i posłannictwo Ameryki w świecie, czy ograniczenie aparatu państwowego i jego wydatków oraz zmniejszenie podatków. Przedstawiciele tej partii opowiadają się za respektowaniem samodzielności stanów i ograniczeniem regulacji federalnych. Stanowczo sprzeciwiają się ingerencji państwa w gospodarkę, oferując w zamian wspieranie indywidualnej przedsiębiorczości. Republikanie postulują wprowadzenie zakazu aborcji, wyraźnie sprzeciwiają się równouprawnieniu mniejszości seksualnej w prawie rodzinnym.

Języczek u wagi

Dominująca rola dwóch partii, Demokratów i Republikanów, w życiu politycznym USA nie oznacza, że nie występują w nim również inne organizacje polityczne. Należy zwrócić uwagę na to, iż działają także „partie trzecie”, zarówno o zasięgu lokalnym, jak również ogólnokrajowym. Jednakże ich znaczenie polega nie tyle na zasięgu działania i liczebności, ile na wpływie, jaki zdołały wywrzeć na dominujące partie. Najbardziej znane w historii Stanów Zjednoczonych tego typu ugrupowania to Partia Populistów oraz Partia Postępowa. Partie trzecie, podejmując rywalizację z dwiema wielkimi partiami, przyczyniły się, a może nawet zmuszały je do zajęcia się problemami dotychczas pomijanymi w dyskursie politycznym. Z ich programów partie dominujące na scenie politycznej przejęły, a następnie przeprowadziły takie reformy jak: ustawodawstwo antymonopolowe, ośmiogodzinny dzień pracy, czy wybór senatorów w głosowaniu powszechnym. Współcześnie w Stanach Zjednoczonych, poza dwiema dominującymi partiami, istnieje wiele innych partii politycznych. Wymienić można ugrupowania o charakterze faszystowskim – Amerykańska Partia Nazistowska, prawicowym – Amerykańska Partia Niezależna, liberalnym – Amerykańska Partia Pracy, Partia Liberalna, Partia Postępowa, socjaldemokratycznym – Partia Socjaldemokratów USA oraz komunistycznym – Komunistyczna Partia Stanów Zjednoczonych.

Zwycięzca bierze wszystko

Ciekawą kwestią poruszaną przez amerykańskich politologów jest próba znalezienia przyczyn stabilności system dwupartyjnego w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Wydaje się, że dominującym powodem takiego stanu rzeczy jest fakt, iż wiodące partie amerykańskie stanowią koalicję różnych grup i interesów. By zainteresować szeroką grupę wyborców różniących się pochodzeniem klasowym, wykształceniem czy zainteresowaniami, muszą sformułować wystarczająco szeroki i kompromisowy program, który umożliwi im osiągnięcie sukcesu wyborczego. Należy zwrócić uwagę także na to, iż partie starają się unikać zajmowania wyraźnie ideologicznego stanowiska, reprezentując raczej „politykę środka”, dzięki czemu zyskują poparcie szerokiego elektoratu. Nie sposób przecenić roli, jaką odgrywa amerykańska prezydentura na utrzymanie systemu dwupartyjnego. Działa ona centralizująco i katalizująco. Podkreślić należy także to, iż mechanizm działania systemu wyborczego, opierający się na zasadzie wyborów większościowych stanowi czynnik faworyzujący obie duże partie. Taki system wyborczy charakteryzuje się zasadą „zwycięzca bierze wszystko”, co wiąże się z tym, że wybory wygrywa kandydat, który uzyskał największą liczbę głosów, nawet jeśli była to większość względna. System dwupartyjny daje możliwość stabilizacji i zrównoważenia systemu politycznego. Szanse na zdobycie realnej władzy posiada de facto jedna z dwóch wielkich partii: Partia Demokratyczna lub Partia Republikańska, gdyż dotychczas nie ukształtowała się licząca się opozycja partii trzecich.

//Sonia Żogała

Comments are closed.