DŻIHAD HAMASU

On 8 października 2013 by Katarzyna Dziekan

Czyli walka z „sekularyzacją i herezją” społeczeństwa

Zwycięstwo Hamasu w palestyńskich wyborach parlamentarnych radykalnie zmieniło życie polityczno-społeczne w Strefie Gazy. Obecnie obserwujemy stopniową islamizację konserwatywnego acz umiarkowanego dotąd społeczeństwa. Wprowadzane są kolejne restrykcje i obostrzenia regulujące funkcjonowanie kobiet. Ekstremistyczna partia konsekwentnie dąży do wprowadzenia prawa Szariatu.

źródło: http://www.barenakedislam.com/

źródło: www.barenakedislam.com/

Po wielu latach utrzymywania względnej różnorodności politycznej i intelektualnej w regionie kobiety zostają zmuszane do przestrzegania islamskich zasad ubioru w przestrzeni publicznej. Walka o równość płci jest postrzegana jako produkt Zachodu, a aktywność feministyczna jest uważana za sprzeczną z feminizmem o charakterze islamskim. Ulice Gazy są dziś pełne transparentów propagujących, za pomocą cytatów z hadisów, nową politykę rządu. Odkąd Hamas przejął władzę w Strefie Gazy  zadeklarował, że skończy z “sekularyzacją i herezją” i będzie prowadzić politykę “powrotu do islamskiej tradycji”.

Liczne konflikty zbrojne, wojna sześciodniowa, wojna Jom Kipur, protesty uliczne i intifady miały istotny wpływ na zmianę pojmowania statusu kobiet w arabskim społeczeństwie. Umożliwiły one opuszczenie przez palestyńskie kobiety tradycyjnego modelu społeczeństwa, uwarunkowanego poprzez konserwatywne interpretacje Koranu oraz prawa szariatu. W obliczu konfliktu arabsko – izraelskiego nastąpiła zasadnicza ewolucja ich statusu. Kobieta palestyńska stała się fenomenem w całym świecie arabskim. W żadnym innym państwie muzułmańskim nie dochodziło do tak znaczących przeobrażeń w społecznym pojmowaniu ich roli. Jednak zmęczone konfliktem społeczeństwo okazało się także podatne na hasła rozpowszechniane przez ruchy radykalno – religijne, jednym z nich był powstający Hamas.

Polityczna geneza Hamasu i początki jego działalności

Mimo, iż Hamas został oficjalnie założony w 1987 roku, jego genezę stanowi palestyńskie skrzydło Braci Muzułmanów powstałe już w 1967 roku. Główną konsekwencją izraelskiego zwycięstwa nad Ligą Arabską w wojnie sześciodniowej  było umocnienie palestyńskiej świadomości politycznej oraz zbliżenie do organizacji o charakterze radykalno-religijnym. Fakt ten umożliwił przeniknięcie na teren Strefy Gazy członków egipskiego stronnictwa Braci Muzułmanów. Rosnące w siłę bractwo zaczęło dostrzegać siłę organizacji społecznych i charytatywnych w szerzeniu swoich wpływów.  W latach 1976 – 1981 nastąpiła ekspansja geograficzna jednostki w wyniku udziału w profesjonalnych stowarzyszeniach w regionie oraz tworzeniu instytucji. Powstały wówczas al – Dżamijjat al – Islamijja, Uniwersystet Islamski w Gazie i al – Mudżama al – Islami.  Na uwagę zasługuje ostatnia organizacja, gdyż to ona jako pierwsza próbowała wpłynąć na status kobiet w Strefie Gazy. Jednostka została ustanowiona w 1973 roku przez szejka Ahmeda Jassina i miała mieć charakter stricte charytatywny. Początkowo zajmowała się jedynie pomocą medyczną, organizowaniem punktów krwiodawstwa, opieką i edukacją młodzieży. Jednak w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych al – Mudżama al – Islami forsowała wprowadzenie nakazu noszenie hidżabu  w przestrzeni miejskiej.  Podobne działania zastosował Hamas w czasie trwania pierwszej Intifady. Rozpoczęto wówczas kampanię zmuszającą tamtejsze kobiety do noszenia hidżabu, na ulicach pojawiły się natomiast wersety z Koranu oraz hadisy nawołujące do skromności i przestrzegania zasad tradycyjnego ubioru. Były to pierwsze tego typu działania podjęte przez Islamski Ruch Oporu. Kampania została przeprowadzona tak radykalnie, że większość kobiet podporządkowała się jej w celu uniknięcia publicznych represji.

Kobieta według statutu Hamasu

Najważniejszy dokument Hamasu – jego statut z 1988 roku stanowi deklarację polityczno-społeczny organizacji. Składający się z trzydziestu sześciu artykułów manifest określa pozycję kobiet w świecie arabskim. Jeden z artykułów wskazuje na ich religijną rolę domu islamskim. Ich najważniejszym obowiązkiem jest prowadzenie domu oraz przekazywanie wartości moralnych i myśli islamu. Ponadto każda kobieta ma za zadanie przygotować młode pokolenie do walki – dżihadu, który je czeka w dorosłym życiu.

Polityka powrotu do tradycji islamskiej

Po przejęciu władzy w Strefie Gazy przez Hamas restrykcje wobec kobiet znacznie się nasiliły. Największe spośród nich dotyczą noszenia stroju zgodnego z tradycją. W swojej polityce odnoście ubioru damskiego organizacja czerpie z tradycyjnych źródeł religijnych – Koranu i hadisów. W 2009 roku rząd Hamasu wydał rozporządzenie zgodnie z postanowieniami, którego wszystkie uczące się dziewczęta w Strefie Gazy nie ubrane w dżilbab (islamska długa, luźna suknia z długim rękawem) i chusty na głowie będą relegowane ze szkol. Z kolei 26 stycznia 2013 roku Uniwersytet Al – Aqsa w Gazie wprowadził islamskie zasady ubioru dla kobiet. Sprawa ta pozostaje niezwykle dyskusyjna, gdyż Uniwersytet od momentu powstania w 1991 roku utrzymywał różnorodność polityczną i kulturową.

Według Ministerstwa do spraw Kobiet kampania na rzecz przestrzegania tradycyjnych form ubioru i zachowania ma na celu poprawienie pozycji kobiet oraz wzmocnienie ich roli społecznej. Ministerstwo podkreśla także, iż podchodzi do ich funkcjonowania w społeczeństwie z perspektywy prawa islamskiego.  Skutkuje to znikomym procentem ich udziału w tamtejszym rynku pracy. Mimo, iż Strefa Gazy reprezentuje najwyższą liczbę absolwentek studiów wyższych w świecie arabskim, ich udział w ogólnym zatrudnieniu oscyluje w okolicach 15-16%.     

Morderstwo w obronie honoru rodziny

 Osobną kwestią pozostają honorowe zabójstwa. Jest to zbrodnia popełniona przez rodzinę, w celu „zmycia hańby” z danej osoby. Ofiarami bywają najczęściej młode kobiety. Zabójstwo „w obronie honoru rodziny” dokonywane jest przez męskich członków rodziny, zazwyczaj ojców, braci czy wujów. Sama idea zabójstw honorowych dla społeczeństwa palestyńskiego nie jest obca, zatrważające jest to, iż ich liczba radykalnie wzrosła w czasie Drugiej Intifady, która wybuchła w 2000 roku. Wzrost wskazuje na korelację pomiędzy pogłębianiem się destabilizacji politycznej oraz zdobywaniem poparcia społecznego dla Hamasu a wzrostem przemocy wobec kobiet.  Rząd Hamasu nie reaguje ani nie podejmuje specjalnych środków by ukrócić ten proceder. Raporty organizacji międzynarodowych wskazują, iż bierność ze strony społeczeństwa na tego typu akty przemocy wynika z obowiązywania norm przyzwalających na dyskryminację kobiet. Społeczna akceptacja tych przepisów oraz brak zinstytucjonalizowanych strategii zapobiegania przemocy jedynie pomagają utrwalić poczucie bezkarności.  Dokładane statystki obrazujące wymiar honorowych zabójstw nie są znane, gdyż większość rodzin ukrywa tego rodzaju akty, nie wskazując prawdziwej przyczyny śmierci. Jednak raport Women Under Siege  sporządzony przez The Palestinian Human Rights Monitoring Group wskazuje, iż od roku 2000 nastąpił znaczny wzrost liczby morderstw kobiet. W 2007 roku udokumentowano 51 przypadków zabójstw w porównaniu do 48 przypadków zarejestrowanych przez organizację Al – Muntada między 2004 a 2006 rokiem.  Dane z raportu na rok 2007 wskazują, iż największa liczba tego typu zbrodni miała miejsce w Gazie.

Bezprawie w imię prawa – nowe restrykcje i zmiana systemu prawnego

Pod rządami Islamskiego Ruchu Oporu w ostatnich latach nastąpiła implementacja wielu przepisów prawa jordańskiego i egipskiego. Zgodnie z nowymi rozwiązaniami prawnymi nastąpiło zmniejszenie kary pozbawienia wolności za zabójstwo honorowe, a także  zmniejszył się wymiar kary za domową przemoc fizyczną, na którą składają się głównie pobicia. Obecnie maksymalna kara pozbawienia wolności za ciężkie przestępstwa wynosi zaledwie 24 miesiące.  Zmianie uległy także przepisy odnoszące się do gwałcicieli, wedle nowych rozwiązań, nastąpi odstąpienie od postępowania karnego w przypadku, gdy sprawca zobliguje się do poślubienia swojej ofiary.

Policja moralności

Kolejna niepokojąca kwestia to coraz większe znaczenie „policji moralności” Hamasu. Noszący czarne uniformy funkcjonariusze monitorują przestrzeń publiczną, ulice i koedukacyjne uniwersytety szukając śladów niemoralnego zachowania. Policja moralności jest odpowiedzialna za liczne pobicia i zbrodnie. Strategia Hamasu polega zatem  na islamizowaniu Strefy Gazy krok po kroku.

Szacuje się, że od momentu objęcia władzy rząd Hamasu podjął około dwustu decyzji w sprawach kobiet. Wiele spośród nich negatywnie wpłynęło na ideę wolności obywatelskich. Kolejne obyczajowe obostrzenia dotyczą kwestii funkcjonowania kobiet i mężczyzn w sferze publicznej. Zgodnie z opinią wydaną przez Palestyńską Niezależną Komisję Praw Człowieka w połowie września, wysiłki Hamasu polegają na uciskaniu społeczeństwa i poważnym ograniczeniu wolności osobistej. Przykładem tego może być ustanowiony niedawno zakaz palenia w miejscach publicznych  czy jazdy na rowerze dotyczący tylko kobiet.

Mimo, iż Hamas zawsze zarzekał się że nie próbuje zamienić Strefy Gazy w islamski emirat, jednak w niedawnym wywiadzie dla Reutersa, jeden z przywódców Hamasu Mahmoud al-Zahar pyta: „Czy islamizacja to zbrodnia? Jestem muzułmaninem, żyję na tej ziemi zgodnie z naszą tradycją. Dlaczego miałbym podporządkować się zachodniej tradycji?” Zahar broni praw i wysiłków Hamasu, jednak nie chce powiedzieć jak daleko posunie się islamizacja. Bez obaw można stwierdzić, że ostatecznym celem Hamasu jest islamizacja Strefy Gazy i przedstawienie tego jako świetnie funkcjonującego modelu umiarkowanego politycznie islamu.

 

Comments are closed.