Niemcy w stepie szerokich możliwości

On 10 lutego 2019 by Drugi Obieg

W dniach 12 i 13 lutego 2019 roku w stolicy Niemiec – Berlinie – odbędzie się niemiecko-
turkmeńskie forum biznesowe. Wydarzenie jest bezpośrednio związane z wizytą w tym kraju Rashida Merdova – premiera oraz ministra spraw zagranicznych Republiki Turkmenistanu. W 2016 roku rozmowy między stronami przełożyły się na niemieckie inwestycje o wartości ponad miliarda dolarów.

Wśród planowanych tematów rozmów, między przedstawicielami obu państw, mają się pojawić zagadnienia dotyczące takich płaszczyzn biznesowych jak sektor energetyczny, przemysł chemiczny wraz z medycznym, sektor finansowy oraz transport i komunikacja. W ramach planowanej wizyty Rashid Merdov ma spotkać się z Wolfgangiem Buechele – przewodniczącym Komisji Wschodniej Niemieckiej Gospodarki. Jednym z tematów ich rozmowy ma być zaaranżowanie wizyty przedstawicieli Komisji Wschodniej Niemieckiej Gospodarki w Turkmenistanie, która to wstępnie miałaby się odbyć w marcu tego roku.

Gaz ziemny w Turkmenistanie

Gaz ziemny jest towarem, którego eksport ma strategiczne znaczenie dla Turkmenistanu. Republika, której prezydentem Gurbanguly Berdimuhamedow w 2017 roku dokonała eksportu błękitnego paliwa do Chin za 6,5 mld dolarów. Warto zwrócić uwagę, że to właśnie ta republika Azji Centralnej dysponuje piątymi co do wielkości złożami tego surowca na świecie, a ich szacowana wielkość wynosi 17,5 bln m 3 . Znaczna część eksportu gazu, bo aż 90%, trafia do Chin. To właśnie w szczególnych warunkach umów na eksport gazu upatruje się pogorszenia sytuacji budżetowej Turkmenistanu. Wskazuje się, że umowy z Chinami zostały oparte o mechanizm, który warunkuje cenę gazu z ceną ropy. Próba zawarcia nowych
kontraktów może być rozpatrywana z punktu widzenia Turkmenistanu jako forma dywersyfikacji gospodarki i zareagowania na pogarszającą się sytuację gospodarczą w kraju, min.: zwolnienia w sektorze państwowym, znaczącą redukcję świadczeń socjalnych oraz wzrost inflacji, którą szacuje się na 294 proc.. Z punktu widzenia Republiki Federalnej Niemiec wydaję się, że może być to element szerszej strategii dyplomatycznej w tym regionie, zważywszy na fakt ostatnich działań Niemiec w Azji Centralnej.

Ostatnie działania RFN w Azji Centralnej

W przypadku eksportu turkmeńskiego gazu wątpliwym wydaje się aby w najbliższym czasie RFN lub inne państwo Unii Europejskiej w znaczących ilościach mogło importować gaz z Turkmenistanu lub węglowodory z Kazachstanu. Częściowo węglowodory z tego regionu są eksportowane przez Morze Kaspijskie do Azerbejdżanu, skąd dalej gazociągiem BTE. W przez Kaukaz przechodzą jeszcze trzy inne ropociągi: Baku-Noworosyjsk, Baku-Supsa oraz BTC. Działania zmierzające ku dywersyfikacji dostaw w oparciu o surowce z tego regionu należałoby uznać za pożądane z punktu widzenia interesów Polski. Na chwilę obecną to jednak inwestycja Nord Stream 2 ma status strategicznej z punktu widzenia RFN. Z całą
pewnością Federacja Rosyjska wszelkie przejawy dywersyfikacji dostaw ropy oraz gazu uznałaby jako sprzeczne z jej interesami, co przy obecnej sytuacji politycznej, w znaczący sposób wyklucza możliwość realizacji niezbędnych inwestycji infrastrukturalnych, które umożliwiłby znaczący wzrost eksportu w kierunku UE z państw Azji Centralnej. Możliwym rozwiązaniem na chwilę obecną są inwestycje w infrastrukturę petrochemiczną. Inwestycje tego typu, zważywszy na dostępność surowca oraz zapotrzebowanie na produkty ropopochodne w Azji Centralnej oraz na rynkach daleko wschodnich, min. chińskim, a także indyjskim, mogą okazać się wysoce opłacalne.

Ostatnie działania niemieckiej dyplomacji

Niezależnie od tego czy w dłuższej perspektywie gaz z Turkmenistanu popłynie do Europy czy nie, elity polityczne RFN zdają się dostrzegać niezagospodarowany potencjał, który spoczywa w Azji Centralnej. Na Maj tego roku zapowiedziana została wizyta prezydenta RFN – Franka-Waltera Steinmeiera w Uzbekistanie. Zapowiedź była efektem wizyty prezydenta Uzbekistanu Shavkata Mirizojewa w styczniu(21-23) tego roku w Niemczech. Podczas wizyty podmioty gospodarcze z obu państw zawarły umowy, opiewające na ponad 8 mld. euro. Warto odnotować także, że inwestycją niemieckim towarzyszą także działania o charakterze społecznym, czego przykładem jest planowana budowa kliniki onkologicznej, którą Niemcy mają wybudować w Uzbekistanie. Tego typu działania nie są niczym oryginalnym, podobne działania powszechnie stosuje rosyjski Gazprom, który finansuje budowę ośrodków szkolnych oraz sportowych. Współpraca pomiędzy RFN a Turkmenistanem i Uzbekistanem wydaje się w ostatnim czasie nabierać tempa. W kontekście relacji niemiecko-kirgiskich warto odnotować planowane na ten rok spotkanie na poziomie głów państw.

Suplement teoretyczny

Z perspektywy teorii centrum-peryferii Immanuela Wallersteina, Niemcy w Azji Centralnej mogą odgrywać rolę centrum i zgodnie z przypisywaną mu rolą znaleźć szeroki rynek zbytu na produkty zaawansowane technologicznie, a także rezerwuar surowców i kapitału ludzkiego. Państwa Azji Centralnej dzięki alternatywnym podmiotom inwestycyjnym zwiększyć spektrum prowadzonej polityki międzynarodowej. Nie bez znaczenia jest także możliwość uzyskania wyższych cen za sprzedawane produkty. Przez długi okres Rosja wykorzystywała uwarunkowania infrastrukturalne odziedziczone po Związku Sowieckim i po znacznie zaniżonych cenach kupowała ropę oraz gaz by niezwłocznie dokonać ich reeksportu na zachód. Cały region Azji Centralnej niesie ze sobą możliwość szerokich inwestycji. By nie wychodzić zbytnio poza ramy niniejszego artykułu można wspomnieć, że znaczącą aktywność na tym terenie, poza wymienionymi państwami wykazują: Kanada, Stany Zjednoczone, Szwajcaria czy Wielka Brytania.

Sektor hydroenergetyczny na przykładzie Republiki Kirgistanu 

Na przykładzie Kirgistanu i sektora Hydroenergetycznego można wskazać możliwości i wyzwania, które znajdują się w tym regionie. Republika Kirgistanu niemal 90% swojego zapotrzebowania energetycznego zaspokaja w oparciu o hydroenergetykę. Produkcja energii z rzek wynosi 13 000 GwH co przekłada się na 10 proc. wykorzystanie potencjału hydroenergetycznego Kirgistanu. Oprócz nowych inwestycji jakie mogą mieć miejsce w państwie Kirgizów, wyzwaniem, które czeka Kirgistan jest modernizacja obecnych elektrowni wodnych. Międzynarodowa firma consultingowa PWC szacuje, że modernizacja obecnej infrastruktury to koszty niemniejsze niż 8 mld dolarów. W 2014 roku z prac w tym sektorze wycofała się Federacja Rosyjska, która miała dokonać modernizacji przez spółkę RusHydro. Realizację projektu po rosyjskim wykonawcy miała przejąć czeska firma Liglass. Czeska firma również nie była wstanie zrealizować inwestycji, a cały proces wykazał słabość Kirgistanu przy realizacji strategicznych projektów. Podmioty niemieckie niewątpliwie dysponują odpowiednią technologią oraz kapitałem aby zrealizować ten projekt i możliwe, że to właśnie, jedna z niemieckich firm dokona transformacji sektora hydroenergetycznego w Kirgistanie.

Podsumowanie

Przemiany w Azji Centralnej w ostatnim czasie nabierają tempa. Obrót o 180 stopni jaki dokonał się w Uzbekistanie może być przyczynkiem do dalszych inwestycji państw europejskich w tym regionie. Należy pamiętać, że chęć inwestycji na tej płaszczyźnie geograficznej wykazują również takie państwa jak: Azerbejdżan, Chiny czy Indie. Niezależnie od tego Rosja nadal postrzega ten region jako tzw. bliską zagranicę, strefę swojego szczególnego uprzywilejowania i wpływów. Kazachstan oraz Kirgistan przynależą do Eurazjatyckiej Unii Gospodarczej. Fakt ten punktu widzenia gospodarczego to argument przemawiający za inwestowaniem w tym regionie oraz w tych państwach, chociażby dlatego, że otwiera to możliwość eksportu towarów na rynek 180 mln konsumentów. Z punktu widzenia politycznego może to powodować jednak trudności w realizacji projektów, które Federacja Rosyjska uzna za strategiczne, a za takie niewątpliwie uchodzą projekty energetyczne sensu largo. Przykład Republiki Federalnej Niemiec, pokazuje, że selektywny dobór partnerów oraz sektorów, w które dokonuje się inwestycji może dać wymierne korzyści gospodarcze oraz w pewien sposób wiązać politycznie państwa regionu. Należałoby oczekiwać, że z przykładu danego przez niemiecką dyplomacje gospodarczą, wnioski wyciągną elity polityczne i gospodarcze Rzeczypospolitej Polskiej. Nie często rynki takie jak
uzbecki otwierają się na świat. Rynki, które oczekują inwestycji, które liczą blisko 35 mln konsumentów i w końcu rynki które rokują w najbliższym czasie znaczącym wzrostem gospodarczym. Nadarzająca się szansa aby nie była donkiszoterią, wymaga selektywnego podejścia do przeprowadzanych inwestycji oraz współpracy I oraz II sektora. Tego wymaga dojrzała polityka wschodnia, której oczekuje się od naszych elit.

//Arkadiusz Pietryka – autor jest studentem Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz członkiem zespołu
Doing Business Central Asia.

 

Bibliografia:

1) Gacek Łukasz, Bezpieczeństwo energetyczne Chin, Księgarnia Akademicka, Kraków
2012
2) Gacek Łukasz, Azja Centralna w polityce energetycznej Chin, Wydawnictwo
Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2013
3) Szukalski Jerzy, System konstytucyjny Kirgistanu, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa
2018
4) Szukalski Jerzy, System konstytucyjny Uzbekistanu, Wydawnictwo Sejmowe,
Warszawa 2014
5) Red. Nartsiss Shukuralieva, Azja Centralna: tożsamość, naród, państwo, Zakład
Wydawniczy Nomos, Kraków 2018
6) Red. nauk. Gryz Jarosław, Podraza Andrzej, Ruszel Mariusz, Bezpieczeństwo
energetyczne: koncepcje, wyzwania, interesy, Wydawnictwo Naukowe PWN,
Warszawa 2018

7) https://en.trend.az/casia/turkmenistan/3016414.html?fbclid=IwAR03KVk-DFGlfq95RL1t_fDJ8RsEuzqMpLPxGjG93AcTuJPB1tZAbJ0mFdk [dostęp
10.02.2019]
8) https://en.trend.az/casia/uzbekistan/3016749.html?fbclid=IwAR1idvZINauLXawTi3A
QPNneAOSXiKK1c7Vdddhdptl_UFNTN-3IsE3prPk [dostęp 10.02.2019]
9) https://en.trend.az/business/economy/3004108.html?fbclid=IwAR2bPSFwUogDdsbI2
dA0OjJScWW7sO00dp1LdMkMo1rGNmgOEExNrmDRjuU [dostęp 10.02.2019]
10) https://en.trend.az/business/economy/3008328.html?fbclid=IwAR2zjv47Tp3bP0d4On
V1xonzRoOpXyyLdp13jgR__nFPeTXIVZddTDeF_dU [dostęp 10.02.2019]
11) https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2016-09-07/smierc-karimowa-gra-o-
uzbekistan?fbclid=IwAR3OUios4VQ967otc3UDHyVizJQjOAFhHt_8tCq2xEcBgdQU4F
ekP7bpHkE [dostęp 10.02.2019]
12) https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2018-08-31/kryzys-w-
turkmenistanie-test-dla-polityki-chin-w-
regionie?fbclid=IwAR3TODHdPKXSxF1GEdZg-
nNtqORjsf2gd3Iffoyv8hRda_OwOcIeTBLnxY4 [dostęp 10.02.2019]
13) https://en.trend.az/business/finance/3011271.html?fbclid=IwAR2xgCB658lYMc7ZuD
u5Z7jN9YPGjnkTxcqRq5VfU8bBxxTvIZURd8moIQ0 [dostęp 10.02.2019]

Comments are closed.