Drugi Obieg » Prywatność w Internecie

Prywatność w Internecie

On 25 maja 2018 by Drugi Obieg

Współczesny Internet jest miejscem, w którym dochodzi do starcia sprzecznych wizji uczestnictwa. Z jednej strony mamy pragnienie anonimowości, ukrycia swojego prawdziwego Ja za zasłoną pseudonimu czy awatara. Z drugiej przodujące serwisy społecznościowe wymuszają na swoich użytkownikach prawdziwą informację o sobie.

pixabay.com

pixabay.com

Paradoksalnie, współcześnie człowiek jest bardziej anonimowy w kontakcie osobistym z drugim człowiekiem, ponieważ odkrywa jedynie swoją fizis. Tymczasem portale takie jak Facebook informują postronnych nie tylko o naszym wyglądzie czy nazwisku, ale także o miejscowości zamieszkania, poglądach, siatce wspólnych znajomych, miejscu pracy i wielu innych wrażliwych danych. Nie wspominając już o algorytmach, którymi posługują się dostawcy usług internetowych jak Google, który za pomocą smartfonów z systemem Android potrafi dosłownie śledzić każdy nasz ruch, w celach marketingowych lub inwigilacji.

Codzienne wybory

Człowiek, który pragnie skorzystać z dobrodziejstw wirtualnej społeczności, zostaje postawiony przed wyborem: albo stworzy mniej lub bardziej tożsamy z rzeczywistym obraz samego siebie, albo chroniąc własną prywatność zostanie na uboczu świata wirtualnego. Słusznie stwierdza Magdalena Tuła, że jedynie przy krótkotrwałych i przypadkowych interakcjach internetowych można podjąć próbę ochrony informacji o sobie. Gry online, które stawiają na długie i regularne interakcje z innymi graczami, wymuszają na nas udostępnienie wiedzy o naszych cechach, w tym płci. Według mnie dodać można do tego serwisy społecznościowe, mniej lub bardziej skutecznie walczą z fikcyjnymi tożsamościami użytkowników. Przy czym nie robią tego mając na celu dążenie do prawdy, a jedynie, by reklamodawcy mogli trafniej kształtować swoje propozycje reklam do określonych grup odbiorców.

Są jednak społeczności, w których anonimowość jest nie tylko ważna, a jest nawet podstawowa dla ich istnienia. Przykładem mogą być image boards, czyli fora obrazkowe. Jednym z najsłynniejszych jest 4chan, który zasłynął nie tylko z wytworzenia wokół siebie internetowego ruchu społecznego Anonymous (anonymes), ale także na trwałe zmienił oblicze szeroko rozumianej kultury internetowej. W ramach ciekawostki można dodać, że polski odpowiednik serwisu 4chan, znany pod nazwą Karachan.org wymusza na swoich użytkownikach posługiwanie się jedynie rodzajem męskim podczas dyskusji. Płeć przestaje być zatem kryterium rozróżniającym użytkowników, a na co zazwyczaj pozwala język pisany. Innym przykładem jest tzw. Deep Web (czyli Ukryta Sieć), będąca miejscem nieobjętym żadną regulacją państwową, w którym dochodzi również do interakcji znajdujących się poza prawem lub z nim sprzecznym, np. handlem narkotykami.

Typy tożsamości sieciowych

Niezwykle przydatny podział tożsamości sieciowych zaproponował Paweł Mazurek. Wyodrębnił on tożsamość oficjalną, eksperymentalną, fabularną i sekretną. Pierwsza z nich, czyli tożsamość oficjalna wydaje się być obecnie najbardziej rozpowszechniona. W ramach niej zachodzi identyfikacja tożsamości wirtualnej i realnej na poziomie danych osobowych, zainteresowań, poglądów, stylu życia itd. Wykorzystywana jest w szeregu działań na polu rozrywki, pracy, handlu i kontaktu z innymi użytkownikami. Ważnym elementem jest dbałość o reputację, która ma wpływ nie tylko na bytowanie w świecie wirtualnym, ale przekłada się wymiernie na tzw. świat realny.

Kolejny rodzaj tożsamości, tożsamość eksperymentalna, jest krótkotrwała i zmienna. Służy głównie rozrywce czy zabawie. Jest ona zdecydowanie bardziej anonimowa. W przypadku chęci zmiany tożsamości, jest w miarę prosta, ponieważ opiera się na pseudonimie (nicku), stylu czy adresie mejlowym. Przejawia się w działalności sieciowej na czatach czy blogach.

Trzeci typ, czyli tożsamość fabularna, wymaga dużych nakładów pracy i jest tym samym bardziej angażująca. Można rozpatrywać ją jako formę rozrywki, terapii lub sztuki. Projekt ten charakteryzuje się konsekwencją prezentacji. Według Mazurka prezentowany jest głównie w ramach gier internetowych, ale nie wyłącznie. Ważną kwestią jest budowanie wizerunku, który ma służyć pewnej rozpoznawalności. Współcześnie w ten typ tożsamości wpisywałaby się działalność tzw. YouTuberów, czyli nakierowanych zarobkowo użytkowników serwisu YouTube.

Ostatni rodzaj tożsamości, to tożsamość sekretna. Z wymienionych jest ona najbardziej anonimowa, ponieważ tworzona jest przez osoby, pragnące realizować nieakceptowane społecznie potrzeby. Według Mazurka przykładem mogą być grupy hackerskie, mniejszości seksualne, czy grupy o skrajnych poglądach politycznych.

Dychotomia e-bycia

Tożsamość sieciowa jest jak widać zagadnieniem złożonym. Bytowanie człowieka w ramach struktur internetowych naznaczone jest zatem dychotomicznym konfliktem między anonimowością a budową ulepszonej wersji siebie. Niemniej dotychczasowy trend pozwala przypuszczać, że w dalszym ciągu będziemy mieć do czynienia z ograniczaniem pola tożsamości sekretnej na rzecz oficjalnej. W takim przypadku mniej miejsca pozostanie na tożsamość nienormatywną, związaną z procesem czystej ekspresji.

//Wiktor Hunek

Comments are closed.