WŁOSKI SYSTEM PARLAMENTARNY

On 20 stycznia 2016 by DO

Republika Włoska to demokratyczna republika parlamentarna. Dwuizbowy parlament zgodnie z Konstytucją Republiki Włoskiej z 22 grudnia 1947 roku sprawuje władzę ustawodawczą w państwie.

flcgil.it

flcgil.it

Włoski Parlament składa się z dwóch izb: Izby Deputowanych (wł. Camera dei Deputati), która jest izbą niższą oraz z Senatu (wł. Senato Della Repubblica), czyli izby wyższej. Wybory parlamentarne we Włoszech są wolne, równe, tajne, bezpośrednie i powszechne, izby parlamentu są reprezentacją polityczną suwerennego Narodu (zgodnie z artykułem pierwszym Konstytucji), a mandat parlamentarzysty jest mandatem wolnym, a więc w swej działalności nie jest on związany instrukcjami wyborców. Kadencje obu izb od 1963 roku biegną równolegle i trwają pięć lat. Wybory parlamentarne zgodnie z Konstytucją odbywają się w ciągu siedemdziesięciu dni od zakończenia poprzedniej kadencji Parlamentu, a pierwsze posiedzenie musi się odbyć w przeciągu dwudziestu dni od dnia wyborów. Na sesje zwyczajne zgodnie z Konstytucją Republiki Włoskiej „Izby zbierają się z mocy prawa w pierwszy nieświąteczny dzień lutego i października.” Obie izby mają swoje siedziby w Rzymie.

Wybory do Izby Deputowanych

Siedzibą niższej włoskiego parlamentu od 1871 roku jest historyczny budynek Palazzo Montecitorio, znajdujący się na Piazza Monte Citorio w Rzymie. W skład Izby Deputowanych wchodzi sześciuset trzydziestu deputowanych. Sześciuset siedemnastu z nich jest wybieranych w dwudziestu sześciu okręgach wyborczych (trzy okręgi w Lombardii, dwa okręgi w Piemoncie, Veneto, Lacjum, Kampanii oraz na Sycylii oraz po jednym w pozostałych regionach). Jeden deputowany jest wybierany z Valle d’Aosta, a pozostałych dwunastu przez obywateli włoskich mieszkających za granicą. Czynne prawo wyborcze przysługuje obywatelom od ukończenia osiemnastego roku życia, bierne – od dwudziestego piątego roku życia. Wyborcy głosują na partie wyborcze, a kolejność kandydatów na poszczególnych listach wyborczych ustalają zarządy ugrupowań. Prawo do zgłaszania list wyborczych przysługuje także mniejszościom językowym, jednak tylko w trzech regionach o statusie specjalnym: Valle d’Aosta, Trentino Alto-Adige oraz we Fruli-Venezia Giulia. Progi wyborcze obowiązujące w skali kraju w wyborach do Izby Deputowanych to: cztery procenty dla list partyjnych oraz dziesięć procent dla list koalicyjnych, przy dodatkowym warunku, że co najmniej jedna z partii musi zdobyć dwa procenty głosów. Listy zgłaszane przez mniejszości językowe muszą zaś zdobyć co najmniej dwadzieścia procent w skali regionu. Do obliczenia liczby zdobytych mandatów używa się metody Hare’a. Jeżeli zwycięska partia nie uzyska większości trzystu czterdziestu głosów, stosuje się premię większościową dodając do zdobytej liczby tyle mandatów, aby zdobyła taką większość. Przewodniczącą Izby Deputowanych od 2013 roku jest Laura Boldrini pochodząca z ugrupowania SEL (wł. Sinistra Ecologia Libertà).

Wybory do Senatu

Siedzibą wyższej izby parlamentu włoskiego jest od 1871 roku Palazzo Madama znajdujący się na Piazza Madama w Rzymie. Obecnie w skład Senatu wchodzi trzystu dwudziestu jeden członków, w tym sześciu nominowanych dożywotnio za wybitne zasługi przez prezydenta. Także byli prezydenci, zgodnie z artykułem pięćdziesiątym dziewiątym Konstytucji, stają się senatori a vita. Trzystu dziewięciu z nich wybieranych jest w dwudziestu wielomandatowych okręgach wyborczych, których granice pokrywają się z granicami włoskich regionów. Pozostałych sześciu senatorów wybieranych jest przez Włochów mieszkających poza granicami Republiki. Region Valle d’Aosta wybiera jednego senatora, Molise dwóch, a pozostałe regiony nie mogą mieć mniej niż siedmiu przedstawicieli w Senacie. Czynne prawo wyborcze przysługuje obywatelom od dwudziestego piątego roku życia, bierne zaś od czterdziestego roku życia. Progi wyborcze obowiązują na poziomie okręgu i wynoszą osiem procent dla listy partyjnej i dwadzieścia procent dla listy koalicyjnej, przy dodatkowym warunku, że poszczególne partie wchodzące w skład koalicji muszą zdobyć trzy procenty głosów. Także w wyborach do Senatu obowiązuje premia większościowa – zwycięskie w skali regionu ugrupowanie automatycznie otrzymuje większość pięćdziesięciu pięciu procent głosów. Obecnym przewodniczącym Senatu jest od 2013 roku Pietro Grasso, pochodzący z ugrupowania PD (wł. Partito Democratico).

Funkcje Izby Deputowanych i Senatu

Zgodnie ze zmienionym w 2001 roku artykułem 117 Konstytucji Republiki włoskiej, Parlament dysponuje wyłącznym prawem ustawodawczym w zakresie najważniejszych zagadnień: polityki zagranicznej i stosunków międzynarodowych państwa, imigracji, stosunków między Republiką a wyznaniami religijnymi, obrony i Siły Zbrojnej, pieniądza, ochrony oszczędności i rynków finansowych, organów państwa i odpowiednich do ich kreowania ordynacji wyborczych, wyborów do Parlamentu Europejskiego, ustroju i organizacji administracyjnej, obywatelstwa, porządku publicznego i bezpieczeństwa, sądownictwa i norm proceduralnych, określania istotnych poziomów świadczeń dla zapewnienia praw obywatelskich i socjalnych obowiązujących na terenie całego państwa, przepisów ogólnych w zakresie oświaty, opieki społecznej, ustawodawstwa wyborczego, organów wykonawczych i podstawowych kompetencji gmin, prowincji i miast metropolitalnych, urzędów celnych, ochrony granic państwowych, wag, miar i wyznaczania czasu oraz w zakresie ochrony środowiska, ekosystemu oraz dóbr kulturalnych. W ponad dwudziestu zagadnieniach należących do ustawodawstwa konkurencyjnego, Parlament ma prawo regulowania zasad podstawowych. Do niego należy także uchwalanie upoważnień do ratyfikowania przez Prezydenta umów międzynarodowych oraz upoważnianie Rady Ministrów do wydawania dekretów z mocą ustawy. Ma również prawo do przekształcania rozporządzeń z mocą ustawy w ustawy. Do niego należy prawo inicjatywy ustawodawczej oraz uchwalanie ustaw.

Parlament włoski ma także liczne kompetencje w zakresie funkcji kontrolnych. Członkowie rządu są odpowiedzialni przed Parlamentem, a obie izby udzielają Radzie Ministrów wotum zaufania. Przeprowadza debaty parlamentarne, które są inicjowane bądź to przez przewodniczącego frakcji bądź to przez dziesięciu deputowanych w wypadku izby niższej lub przez ośmiu senatorów w wypadku izby wyższej oraz ocenia działalność Rady Ministrów. To Parlament może zarządzić przeprowadzenie dochodzeń w sprawach stanowiących interes publiczny – zgodnie z artykułem osiemdziesiątym drugim Konstytucji. W tym celu „powołuje spośród swoich członków komisję tworzoną w sposób odzwierciedlający proporcje siły poszczególnych grup parlamentarnych”, która ma takie same uprawnienia i ograniczenia jak władza sądownicza. Do Izby Deputowanych oraz Senatu należy rozpatrywanie sprawozdań z kontroli wykonania budżetu zaprezentowanych przez Trybunał Obrachunkowy. Obie izby mają prawo zgłaszania interpelacji oraz formułowania zapytań wobec członków rządu. Zapytania są składane do przewodniczącego danej izby, następnie publikowane i przesyłane do Rady Ministrów. Odpowiedzi na zapytania parlamentarzystów zwyczajowo udzielane są ustnie, choć składający zapytanie może zażądać odpowiedzi pisemnej. Członkowie stałych komisji parlamentarnych mają także szerokie uprawnienia kontrolne i mogą domagać się wszelkich informacji od poszczególnych ministrów. Obie izby wybierają także na wspólnym posiedzeniu pięciu z piętnastu członków Trybunału Konstytucyjnego.

Reprezentacja suwerennego ludu

Włoski system parlamentarny stanowi przykład bikameralizmu symetrycznego, co oznacza, że obie izby mają zbliżone kompetencje, a żadna z części parlamentu nie dominuje. Działający nieprzerwanie od 1861 roku, najpierw jako Izba Deputowanych Królestwa Włoch oraz Senat Królestwa Włoch, a od 1947 jako Izba Deputowanych Republiki Włoch oraz Senat Republiki Włoch, Parlament włoski jest przykładem sprawnie działającej instytucji stanowiącej filar niepodległego, demokratycznego państwa oraz realizuje wszystkie swe funkcje, będąc reprezentacją suwerennego ludu.

//Katarzyna Kreja

Comments are closed.